Među najvažnije srpske srednjovekovne svetinje na teritoriji Kosova spadaju Gračanica, Visoki Dečani, Pećka patrijaršija i crkva Bogorodice Ljeviške u Prizrenu.

Ovi spomenici objedinjeni su na listi UNESCO-a u okviru celine „Srednjovekovni spomenici na Kosovu“.

Srbija ne priznaje nezavisnost Kosova i prelaze između centralne Srbije i Kosova smatra administrativnim. U praksi su putovanja moguća, ali strani državljani treba pažljivo da planiraju rutu i uzmu u obzir pravila prelaska granica u zavisnosti od svog državljanstva.

Manastir Gračanica nalazi se nedaleko od Prištine, oko 335 km od Beograda - automobilom se najčešće ide preko prelaza Merdare. Manastir je podigao kralj Milutin u XIV veku. Poznat je po petokupolnoj arhitekturi i dobro očuvanim vizantijskim freskama. Gračanica je i dalje aktivan manastir i jedan od glavnih duhovnih centara srpskog stanovništva u centralnom delu Kosova.

Visoki Dečani nalaze se kod grada Dečani, zapadno od Peći. Putovanje iz Beograda traje najmanje pet do šest sati, pa ga je bolje planirati sa noćenjem. Manastirska crkva je najveća sakralna građevina srednjovekovne Srbije. U njenoj arhitekturi vizantijska forma spojena je sa romaničkom fasadom od raznobojnog kamena. Unutra je sačuvano više od hiljadu figura i scena, originalni kameni ikonostas i srednjovekovne ikone.

Manastir je pod zaštitom pripadnika KFOR-a. Posetioci treba da imaju pasoš ili drugi identifikacioni dokument. Pre putovanja poželjno je kontaktirati manastir i potvrditi vreme posete.

Pećka patrijaršija nalazi se kod grada Peći, na ulazu u Rugovsku klisuru. Pogodno ju je posetiti zajedno sa Visokim Dečanima. Kompleks se sastoji od nekoliko povezanih hramova iz XIII-XIV veka. Istorijski je bio sedište srpskih arhiepiskopa i patrijaraha.

Pravila pristupa mogu se menjati, pa se poseta preporučuje unapred dogovoriti sa eparhijom ili turističkim organizatorom.

Crkva Bogorodice Ljeviške nalazi se u Prizrenu. Obnovljena je za vreme kralja Milutina u XIV veku. U unutrašnjosti su sačuvana dva sloja fresaka iz XIII i XIV veka, koji odražavaju razvoj srednjovekovnog srpskog slikarstva. Za razliku od aktivnih manastira, pristup unutrašnjosti crkve može biti ograničen. Za posetu je bolje unapred kontaktirati Raško-prizrensku eparhiju ili izabrati organizovani obilazak.

Kako pravilno planirati putovanje

Najpogodnija ruta za strance je Beograd - Kosovo - povratak u centralnu Srbiju. Pri povratku u centralnu Srbiju važno je imati važeći srpski ulazni pečat, dobijen na aerodromu u Srbiji ili na granici koju Srbija priznaje. Ako je putnik prvo sleteo u Prištinu, a zatim pokušava direktno da uđe u centralnu Srbiju, može imati problema. U tom slučaju ponekad je potrebno izaći preko Severne Makedonije ili Crne Gore i zatim preći zvaničnu srpsku granicu.